Zİyaretçİ Bİlgİsİ

02828850
Bugün
Dün
Bu Hafta
Bu Ay
454
612
1066
7802

İslam Tarihi Makaleleri

  • Endülüs’teki fetih hareketi 711’de Tarık b. Ziyad ile başlamıştır.
  • Müslümanlar Endülüs’e geçişlerinden sonra kısa zamanda tüm yarımadayı fethetmişlerdir. Ardından Fransa’nın bir kısmı da Müslümanların eline geçmiştir.
  • Abdulmümin b. Ali, Muvahhidler Devleti’nin kurucusu olan İbn Tûmert’in öğrencisi ve aynı zamanda en yakın arkadaşı ve komutanıdır.
  • Murabıtların devlet başkanı olan Ali b. Yusuf, başkentleri Merrakeş ve çevresinde Muvahhidlerin ciddi bir tehlike oluşturması üzerine Endülüs’le ilgilenemez hale gelmişti. Bundan dolayı, Mulûku’t-Tavâif dönemi sonrasında Murabıtlar tarafından sağlanan birlik yeniden bozulmaya başlamıştı.
  • Muvahhidlerin Merrakeş kuşatması esnasında Endülüs’ten bazı heyetler gelerek Abdulmümin’e bağlılıklarını bildirmişlerdir. Bu heyettekiler yanlarında Abdulmümin’e biatlerini bildirenlerin listesini de getirerek ona teslim etmişlerdir.
  • Muvahhidlerin Endülüs’te tam olarak hâkimiyet kurmaları yaklaşık on yıldan fazla süren bir mücadele sonunda gerçekleşmiştir. Murabıtlar devlet başkanı Ali b. Taşfîn’in ölmesi (539/1144) ile başlayıp Muvahhidlerin Meriyye’yi Hıristiyanlardan geri almasına (552/1158) kadar süren bu dönem, Hüseyin Mu’nis tarafından ‘fetretu’l-intikal’, yani Endülüs’teki hâkimiyetin Murabıtlardan Muvahhidlere geçiş süreci olarak adlandırmıştır.
  • İbn Hamuşk ve Ahmed b. Merdeniş, Muvahhidlerin Endülüs’te en çok uğraştığı Müslüman liderler olmuşlardır. Bu iki lider, Endülüs’ün yerli halkından İslâmiyet’i kabul etmiş olanların (Müvellidûn) çocuklarıydı.
  • Muvahhidlerin Endülüs’te hâkim olmaya başlamalarına rağmen Mağrib’teki isyanlardan dolayı burayla tam olarak ilgilenememiş olmaları ve yine Endülüs’te karşılaştıkları muhalefetle mücadeleleri esnasında Hıristiyan güçler Müslümanlara ait bazı şehirleri istilâ etmeye başlamışlardır. Bu çerçevede ilk etapta Şenterîn, Bâce, Mâride, Üşbûne (540/1145), daha sonra ise Meriyye, Beyâse ve Ceyyan gibi şehirler (542/1147) ve nihayet Turtûşa, Lâride, İfrâga ve Şentemeriye (543/1148) Hıristiyanların eline geçmiş, Murabıtların Endülüs’teki merkezleri olan Kurtuba’ya karşı saldırılar başlamıştır.
  • Abdulmümin, 545/1150 yılında Endülüs’ün ileri gelenlerini görüşmeler yapmak için Selâ’ya çağırmıştır. Onun bu çağrısı üzerine içinde kadıların, fakihlerin, hatiplerin, şairlerin, eşrafın, komutanların ve aynı zamanda daha önce Muvahhidlere karşı mücadele etmiş olan liderlerin de bulunduğu beş yüz kişilik bir heyet Selâ yakınlarındaki Muvahhidlerin karargâh şehri olarak kurdukları Ribatulfeth’e gelmiştir.
  • Abdulmümin, oğlu Ebû Yakup Yusuf’u 551/1156 yılı sonlarında İşbiliye’ye vali olarak atamıştır. Ebû Yakup, görevine başladıktan sonra Tabîra’da isyancı Ali Vüheybi ile mücadele etmiştir.
  • Abdulmümin, 555/1160’da oğlu Ebû Said Osman’a Cebelitârık boğazı kıyısında, Endülüs’ün Ak Deniz’e bakan yakasında Cebelü’l-Feth şehrini inşâ etmesini emretmiştir.
  • Abdulmümin, büyük bir orduyla 555 Zilkade (Kasım 1160)’da Endülüs’te yeni inşa ettirdiği Cebelü’l-Feth’e geçmiştir. Burada İşbiliye, Kurtuba ve Muvahhidlere bağlı olan diğer şehirlerden talebe60, komutanlar, eşraftan kimseler, şairler, kadılar gibi Endülüs’ün en üst tabakasını oluşturan çok sayıda kimse toplantılar yapmıştır.
  • Abdulmümin, Gırnata valisi olan oğlu Ebû Said’i 557/1162’de görüşmek için Merrakeş’e çağırmıştır. O, Ebû Said’in buradan ayrılmasını fırsat bilen İbn Hamuşk, Gırnatalı Yahudilerle irtibata geçmiş ve onlarla şehre girmesine yardımcı olmaları konusunda anlaşmıştır.
  • Endülüs’teki Müslüman liderlerden Ebû Muhammed Sidray İbn Vezir, 549 sonlarında (Şubat 1155) Abdulmümin’e gelerek Hıristiyan liderlerden İbn Renk’in (Alfonso Enrique) sınır bölgelere baskınlar düzenleyip ekili alanları tahrip ettiğini bildirmiş ve ondan yardım istemiştir.
  • Abdulmümin, 551/1156 yılı sonlarında Merrakeş’te İşbiliye’den gelen bir heyetin isteği üzerine Ebû Yakup Yusuf’u İşbiliye’ye vali olarak atamıştır.
  • Abdulmümin, Gırnata’nın yeniden ele geçirilmesi ve Muvahhidlerle mücadele halindeki Müslüman liderlerden İbn Hamuşk ile İbn Merdeniş’e ağır bir darbe indirilmesinden sonra (Recep 557/Temmuz 1162) Endülüs’te Hıristiyanlara karşı çok geniş kapsamlı bir harekat başlatmaya karar vermiştir.
  • Abdulmümin, Endülüs’e yapacağı büyük harekât için 15 Rebiülevvel 558 (21 Şubat 1163)’de Merrakeş’ten hareket ederek Ribatu’l-Feth’e geçmiştir. Abdulmümin, bu büyük harekâtı başlatmak amacıyla Merrakeş’ten hareketi öncesinde Muvahhidlere bağlı kabilelere haber göndererek savaşa katılacak bütün askerlerin Ribatu’l-Feth’te toplanması için çağrıda bulunmuştur. Bu çağrı üzerine, ordunun harekât merkezi olan Ribatu’l-Feth’te (Selâ’da) çoğu süvari olmak üzere 400.000 kadar asker toplanmıştır.
  • Endülüs’e yapılacak bu çok büyük ve kapsamlı harekât için bütün hazırlıklar ve planlar yapılıp harekete geçilecekken Abdulmümin hastalanmıştır. Doktorlar onu iyileştirmek için günlerce çalışmışlar, ellerinden gelen her şeyi yapmışlar, diğer taraftan Muvahhidler onun iyileşmesi için dua ederek beklemişlerdir. Ancak bu bekleyiş sonunda Abdulmümin’in iyileşip orduya hareket emri vermesi yerine, onun ölüm haberi alınmıştır. Abdulmümin, büyük hazırlıklar yaparak planladığı bu seferini gerçekleştiremeden vefat etmiştir.98 Onun bu şekilde aniden hastalanarak ölmesiyle, Endülüs’teki Hıristiyan devletler büyük bir badireden kurtulmuştur.

Adıgüzel, Adnan, Abdulmümin Bin Ali Döneminde Endülüs, Avrupa İslam Üniversitesi İslam Araştırmaları = Islamic University of Europa Journal of Islamic Research, 2011, cilt: IV, sayı: 1, s. 313-338

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yenİ Çıkanlar

Bİr Söz

"Okumak bir insanı doldurur, insanlarla konuşmak hazırlar, yazmak ise olgunlaştırır." (BACON)

Bİr Hadîs

“Ya âlim, ya ilim öğrenen, ya da ilim dinleyen ol. Dördüncüsü olma, helak olursun!” (Dârimî, İlim 254)

Bİr Ayet

 “Şüphesiz o zikri (Kur'an-ı Kerîm) biz indirdik biz! Onun koruyucusu da elbette biziz.” (HİCR-9)