İman ve İslam Kavramları | İslam ve İhsan

İman ve İslam Kavramları

İman ve İslam arasındaki ilişki nedir? İman ve İslam kavramlarının anlamı.

İman ve İslam birdir. İman ve İslam ilişkisi kısaca.

  • İman Nedir?

Îmân, lügatta; “tasdik”tir. Yani bir kimseyi verdiği haberde doğrulamak, onun doğru söylediğini kabul etmektir.

Terim olarak ise; “Hz. Peygamberin Allah tarafından getirdiklerinin doğru olduğunu kabul etmektir.” [1]

  • İslam Nedir?

İslâm ise lügatta; “boyun eğmek ve itâat etmek”; terim olarak da; “Allah’ın ulûhiyetini kabul edip boyun eğmek” anlamındadır.

Lügat yönünden aralarında fark var ise de hüküm yönünden fark yoktur, ikisi de aynı anlamdadır. [2] Îmânsız İslâm, İslâmsız îmân olmaz. Bu ikisi içle dış gibidir. [3] Îmânla İslâm birdir. Bir kimsenin mü’min olup Müslüman olmaması; Müslüman olup mü’min olmaması mümkün değildir. [4]

İMAN VE İSLAM İLE İLGİLİ AYETLER

Îmân ve İslâmın aynı olduğuna şu âyetler delâlet etmektedir:

“Mûsâ dedi: «Ey kavmim! Eğer siz (gerçekten) Allah’a îmân ettiyseniz, O’na (ihlâs ile) teslim olmuş Müslümanlar iseniz artık, ancak O’na güvenip dayanın!»” (Yûnus, 10/84)

“Onlar İslâm’a girdiklerini senin başına kakıyorlar. (Onlara) de ki:

«Müslümanlığınızı benim başıma kakmayın. Bilakis sizi îmâna muvaffak ettiği için Allah size minnet eder, eğer siz («İnandık» demenizde) sâdıklar iseniz.»” (Hucurât, 49/17)

“Derken orada mü’minlerden kim varsa çıkardık. Fakat orada Müslümanlardan bir ev (halkın)dan başkasını da bulamadık.” (Zâriyât, 51/35-36)

“Sen âyetlerimize îmân edecek kimselerden başkasına (söz) dinletemezsin. İşte Müslüman olanlar onlardır.” (Neml, 27/81) Bu âyetlerde îmân, İslâm yerine; İslâm, îmân yerine; mü’min, müslim yerine; müslim, mü’min yerine kullanılmıştır. [5]

İSLAM’IN 5 ŞARTI

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

“İslâm, beş temel üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in O’nun kulu ve Rasûlü olduğuna şehâdet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, Beytullâh’ı haccetmek ve Ramazan orucu tutmak.” [6]

İMANIN ŞARTLARI

Bir defasında Hz. Peygamber ashâba “Îmân nedir? Bilir misiniz?” diye sormuş, ashâb; “Allah ve Resûlü bilir” deyince, şöyle buyurmuştur:

“Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın kulu ve Rasûlü olduğuna şehâdet etmek, namaz kılmak, zekat vermek, Ramazan orucu tutmak ve ganîmetin beşte birini vermektir.” [7] Görüldüğü gibi Hz. Peygamber îmân ve İslâm’ı târif ederken aynı şeyleri söyleyerek bu ikisinin aynı olduğunu bildirmiştir. [8]

Yine Hz. Peygamber bir defasında;

“Cennete ancak mü’min olan girecektir” [9] buyurmuş, bir defasında da;

“Cennete ancak Müslüman olan girecektir” [10] buyurmuştur. Bu hadîs-i şerifler de mü’min ve Müslümanın aynı olduğunu gösterir.

İSLAM KAVRAMI

“İslâm” kelimesi, her zaman “îmân” karşılığında kullanılmaz. Bazan “din” anlamında kullanılır. Meselâ şu âyetlerde olduğu gibi;

“Allah nezdinde hak din, İslâmdır.” (Âl-i İmrân, 3/19)

“Sizin için din olarak İslâm’ı beğendim!” (Mâide, 5/3)

Bazan islâm, kalpte tasdik olmadan zâhirî kabûle denir ki bu, kelimenin lügat anlamına göredir. Şu âyet bu mânâdaki kullanılışa örnektir:

“Bedevîler «Îmân ettik» dediler. De ki: «Siz îmân etmediniz, ama, (bari) Müslüman olduk, deyin! Îmân, henüz sizin kalplerinize girmemiştir.»” (Hucurât, 49/14) Buradaki “İslâm”dan maksad, “zâhirî teslim olma, Müslüman gözükme”dir. [11] Bir kimse içten Allah’a inanmadığı hâlde dıştan teslim (Müslüman) olmuş gözükebilir, ibâdet edebilir. Bu, münâfıklıktır.

Bazen de islâm, amel ve ibâdet anlamında kullanılabilir ki buna yukarıda zikrettiğimiz “İslâmın beş temel üzerine kurulduğunu” bildiren hadîs-i şerif misâldir. [12] Yine Hz. Peygamber “Cibrîl Hadisi” diye meşhur olan hadiste İslâm’ı:

“Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı kılman, zekatı vermen, Ramazan orucunu tutman ve yoluna gücün yeterse Beytullah’ı haccetmendir” şeklinde, îmânı da “Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe ve kadere; hayrına, şerrine inanmandır” [13] şeklinde târif ederek islâmı zâhirî amellere, îmânı da bâtınî itikâda (kalp inancına) isim olarak vermiştir ki bu hadis, îmânın bir kalp ve gönül işi; islâmın da kalple tasdik edilen şeylerin dil ile ikrârı ve amel ile ızhârı olduğunu gösterir.

Cibrîl hadisinden anlaşılan şudur: Îmân, inanılacak hususlara inanmak; İslâm da hem inanmak ve hem de inancının gereği olan amel ve ibâdette bulunmaktır.

[1] Râğıb, Müfredât, 26; İbn Manzûr, Lisânu’l-arab, I,107; Pezdevî, Usûlu’d-dîn, s. 151; Râzî, Muhassal, s. 237; Kâdî Beydâvî, Tavâliu’l-envâr, s. 464.

[3] Ebû Hanîfe, g.e., s. 6.

[4] Mâtürîdî, Tevhid, 394.

[5] Mâtürîdî, Tevhid, 396; Nesefî, Tabsıra, II,425-430.

[6] Buhârî, Îmân, 1, 2; Müslim, Îmân, 19-22; Tirmizî, Îmân, 3; Nesâî, Îmân, 13; Ahmed Hanbel, II,26.

[7] Müslim, Îmân, 24.

[8] Taftâzânî, Şerhu’l-Akâid, 161; Ali el-Kârî, a.g.e., s. 250.

[9] Buhârî, Kader, 5; Müslim, Sıyâm, 143; Tirmizî, Tefsîru Sûre 9/6; Nesâî, Îmân, 7; Dârimî, Savm, 48.

[10] Ahmed b. Hanbel, IV, 89, 90.

[11] Taftâzânî, Şerhu’l-Akâid, 161.

[12] Taftâzânî, g.e., s. 161.

[13] Buhârî, Îmân, 37; Müslim, Îmân, 1; Ebû Dâvûd, Sünnet,15.

Kaynak: Prof Dr. Mehmet Bulut, Delilleriyle İslam Akaidi, Erkam Yayınları

İMAN NEDİR? – VİDEO

İSLAM’IN KISACA TARİFİ

İLGİLİ YAZILAR

İman Kardeşliği ile İlgili Hadisler

Allah’a İman ile İlgili Hadisler

Peygamberlere İman ile İlgili Hadisler

Meleklere İman ile İlgili Hadisler

Kitaplara İman ile İlgili Hadisler

Ahirete İman ile İlgili Hadisler

YORUMLAR

Yorum Ekle

Son Eklenenler

Hicr Suresi 3. Ayet Meali, Arapça Yazılışı, Anlamı ve Tefsiri

İtikaf Nedir? İtikaf İle İlgili Hadisler

Hicr Suresi 2. Ayet Meali, Arapça Yazılışı, Anlamı ve Tefsiri

Hicr Suresi 1. Ayet Meali, Arapça Yazılışı, Anlamı ve Tefsiri

İbrahim Suresi 52. Ayet Meali, Arapça Yazılışı, Anlamı ve Tefsiri

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

İtikaf Nedir? İtikaf İle İlgili Hadisler

Osman Nûri Topbaş Hocaefendi 26 Nisan 2021 Sohbeti

Hucurat Suresinde Geçen İnsan İlişkilerinde 9 Kural

Osman Nuri Topbaş Hocaefendi İle 2021 Aile Medeniyetimiz Programı Özel Mülakatı

Ramazan Ayında Yapılacak İbadetler

İslam ve İhsan

İslam, Hz. Adem’den Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen tüm dinlerin ortak adıdır. Bu gerçeği ifâde için Kur’ân-ı Kerîm’de: “Allâh katında dîn İslâm’dır …” (Âl-i İmrân, 19) buyurulmaktadır. Bu hakîkat, bir başka âyet-i kerîmede şöyle buyurulur: “Kim İslâm’dan başka bir dîn ararsa bilsin ki, ondan (böyle bir dîn) aslâ kabul edilmeyecek ve o âhırette de zarar edenlerden olacaktır.” (Âl-i İmrân, 85)

Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cibril hadisinde “İslam Nedir?” sorusuna “–İslâm, Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Rasûlü olduğuna şehâdet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, Ramazan orucunu tutman, yoluna güç yetirip imkân bulduğun zaman Kâ’be’yi ziyâret (hac) etmendir” buyurdular.

“İman Nedir?” sorusuna “–Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır. Yine kadere, hayrına ve şerrine îmân etmendir” buyurdular.

İhsan Nedir? Rasûlullah Efendimiz (s.a.v): “–İhsân, Allah’a, onu görüyormuşsun gibi kulluk etmendir. Sen onu görmüyorsan da O seni mutlaka görüyor” buyurdular. (Müslim, Îmân 1, 5. Buhârî, Îmân 37; Tirmizi Îmân 4; Ebû Dâvûd, Sünnet 16)

Kuran-ı Kerim, Peygamber Efendimize (s.a.v) gönderilen ilahi kitapların sonuncusudur. İlahi emirleri barındıran Kuran ve beraberinde Efendimizin (s.a.v) sünneti tüm Müslümanlar için yol gösterici rehberdir.

Tüm insanlığa rahmet olarak gönderilen örnek şahsiyet Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) 23 senelik nebevi hayatında bizlere Kuran ve Sünneti miras olarak bırakmıştır. Nitekim hadis-i şerifte buyrulur: “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu asla şaşırmazsınız. Bunlar; Allah’ın kitabı ve Peygamberinin sünnetidir.” (Muvatta’, Kader, 3.)

Tasavvuf; Cenâb-ı Hakkʼı kalben tanıyabilme sanatıdır. Tasavvuf; “îmân”ı “ihsân” gibi muhteşem ve muazzam bir ufka taşımanın diğer adıdır. Tasavvuf’i yola girmekten gaye istikamet üzere yaşayabilmektir. İstikâmet ise, Kitap ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, ilâhî ve nebevî tâlimatları kalbî derinlikle idrâk edip onları hayatın her safhasında vecd içinde yaşayabilmektir.

Dua, Allah Teâlâ ile irtibatta bulunmak; O’na gönülden yönelmek, meramını vâsıta kullanmadan arz etmek demektir. Hadisi şerifte “Bir şey istediğin vakit Allah’tan iste! Yardım dilediğin vakit Allah’tan dile!” buyrulmuştur. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/307)

Zikir, bütün tasavvufi terbiye yollarında nebevi bir üsul ve emanet olarak devam edegelmiştir. “…Bilesiniz ki kalpler ancak Allâh’ı zikretmekle huzur bulur.” (er-Ra‘d, 28) Zikir, açık veya gizli şekillerde, belirli adetlerde, farklı tertiplerde yapılan önemli bir esastır. Zikir, hatırlamaktır. Allah’ı hatırlamak farklı şekillerde olabilir. Kur’an okumak, dua etmek, istiğfar etmek, tefekkür etmek, “elhamdülillah” demek, şükretmek zikirdir.

İlim ve hâl kelimelerinden oluşmuş bir isim tamlaması olan ilmihal (ilm-i hâl) sözlükte “durum bilgisi” demektir. Bütün müslümanların dinî bilgi ve uygulama bakımından ihtiyaç duyduğu, bir bakıma müslüman olmanın ve müslümanlığın icaplarını yerine getirmenin ön şartı durumundaki fıkhi temel bilgiler ilmihal diye anılmıştır.

İslam ve İhsan web sitesinde İslam, İman, İbadet, Kuranımız, Peygamberimiz, Tasavvuf, Dualar ve Zikirler, İlmihal, Fıkıh, Hadis ve vb. konularda güvenilir kaynaklardan bilgiye ulaşabilirsiniz.